Humerus Rotasyon Deformitesi Nedir?
Humerus, omuz ile dirsek arasında yer alan üst kol kemiğidir. Humerusun yalnızca uzunluğu ve açısı değil, kendi uzun ekseni etrafındaki dönüklüğü de üst ekstremitenin normal fonksiyonunda önemlidir.
Humerus kemiğinin normal anatomik rotasyon ilişkisinden farklı şekilde içe veya dışa dönük olması humerus rotasyon deformitesi olarak tanımlanır.
Bu durum bazı hastalarda doğumsal veya gelişimsel olabilirken, bazı hastalarda kırık sonrası hatalı kaynama, büyüme plağı hasarı veya daha önce geçirilmiş cerrahiler sonrasında gelişebilir.

Rotasyon deformitesi dışarıdan her zaman belirgin görülmeyebilir. Ancak omuz hareketleri, dirsek pozisyonu, elin yönelimi ve günlük kol kullanımı üzerinde etkili olabilir.
Bazı hastalarda rotasyon deformitesine;
- Açısal deformite
- Humerus kısalığı
- Dirsek eksen bozukluğu
- Omuz hareket kısıtlılığı
- Travma sonrası hatalı kaynama
- Üst ekstremite uzunluk farkı
eşlik edebilir.
Bu nedenle değerlendirme yalnızca humerus kemiği üzerinden değil, omuzdan ele kadar tüm üst ekstremite dikkate alınarak yapılmalıdır.
Humerus Rotasyon Deformitesi Nasıl Oluşur?
Humerus rotasyon deformitesinin farklı nedenleri olabilir.
Travma Sonrası Rotasyon Bozukluğu
En sık karşılaşılan nedenlerden biri humerus kırığının dönük pozisyonda kaynamasıdır.
Kırık sonrası kemik parçaları normal rotasyon ilişkisini kaybeder ve bu pozisyonda kaynarsa rotasyonel malunion gelişebilir.
Hastada kolun şekli dışarıdan çok belirgin olmayabilir ancak elin ve dirseğin yönelimi karşı kola göre farklı olabilir.
Doğumsal ve Gelişimsel Nedenler
Bazı hastalarda humerus kemiğinin rotasyon ilişkisi doğuştan itibaren normalden farklı olabilir.
Çocukluk ve ergenlik döneminde kemik gelişimi devam ettiği için bu farklılık zaman içerisinde daha belirgin hale gelebilir.
Büyüme Plağı Hasarı
Çocukluk döneminde humerus büyüme plağında meydana gelen ciddi yaralanmalar kemiğin gelişim yönünü etkileyebilir.
Büyüme bozukluğu yalnızca açılanmaya değil, bazı hastalarda rotasyonel değişikliklere de eşlik edebilir.
Önceki Cerrahiler
Daha önce humerus kırığı nedeniyle ameliyat edilmiş veya deformite düzeltme operasyonu geçirmiş hastalarda kalan rotasyon problemi bulunabilir.
Bazı durumlarda açısal deformite düzeltilmiş olsa bile rotasyonel farklılık devam edebilir.
Humerus Rotasyon Deformitesinin Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler deformitenin derecesine ve kişinin günlük aktivitelerine göre değişebilir.
Bazı hastalarda belirgin şikâyet bulunmazken, bazı hastalarda kol kullanımı sırasında fonksiyonel problem ortaya çıkabilir.
Görülebilecek belirtiler arasında:
- Sağ ve sol kol arasında duruş farkı
- Dirseğin farklı yöne bakması
- Elin doğal pozisyonunda içe veya dışa dönük görünmesi
- Omuz hareketlerinde farklılık
- Kol hareketlerinde kısıtlılık
- Günlük aktivitelerde zorlanma
- Spor sırasında performans kaybı
- Üst ekstremitede asimetri
- Travma sonrası kolun eski konumundan farklı görünmesi
bulunabilir.
Rotasyon deformitesi özellikle iki kol karşılaştırıldığında daha belirgin olabilir.
İç Rotasyon ve Dış Rotasyon Deformitesi Nedir?
Humerus rotasyon deformitesi genel olarak kemiğin normal konumuna göre içe veya dışa dönüklüğü şeklinde değerlendirilebilir.
İç Rotasyon Deformitesi
Humerusun normalden daha fazla içe dönük olmasıdır.
Bu durumda dirsek ve elin doğal pozisyonu karşı tarafa göre daha içe dönük görünebilir.
Dış Rotasyon Deformitesi
Humerusun normalden daha fazla dışa dönük olmasıdır.
Bu durumda kolun ve dirseğin yönelimi karşı kola göre dışa doğru farklılık gösterebilir.
Rotasyon miktarının değerlendirilmesinde yalnızca dış görünüm yeterli değildir. Klinik muayene ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleri birlikte kullanılır.
Humerus Rotasyon Deformitesinde Muayene Nasıl Yapılır?
Muayenede öncelikle iki üst ekstremite karşılaştırılır.
Doktor tarafından;
- Omuz iç rotasyonu
- Omuz dış rotasyonu
- Dirsek hareketleri
- Ön kol hareketleri
- Elin doğal duruşu
- Kolun dinlenme pozisyonu
- Sağ-sol simetrisi
- Kas gücü
- Sinir fonksiyonları
değerlendirilir.
Hastanın kolunu hangi hareketlerde zor kullandığı da önemlidir.
Özellikle travma sonrası gelişen deformitelerde hastanın kırık öncesi ve sonrası fonksiyonları karşılaştırılır.
Humerus Rotasyon Deformitesi Nasıl Ölçülür?
Rotasyon deformitesinin doğru şekilde belirlenmesi tedavi planlamasının en önemli basamaklarından biridir.
Sadece fizik muayene her zaman yeterli olmayabilir.
Değerlendirmede;
- Klinik muayene
- Röntgen
- Karşı tarafla karşılaştırma
- Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi
kullanılabilir.
Bilgisayarlı Tomografi Neden Kullanılır?
Rotasyonel deformiteler iki boyutlu röntgenlerde her zaman net olarak ölçülemeyebilir.
Bu nedenle kompleks vakalarda bilgisayarlı tomografi ile humerusun proksimal ve distal bölümleri arasındaki rotasyon ilişkisi incelenebilir.
Özellikle;
- Rotasyon derecesi yüksekse
- Travma sonrası deformite varsa
- Açısal ve rotasyonel deformite birlikteyse
- Cerrahi planlama yapılacaksa
ileri görüntüleme yöntemleri faydalı olabilir.
Kullanılacak görüntüleme yöntemi hastaya göre belirlenir.
Karşı Kol Neden Önemlidir?
Rotasyon değerlendirmesinde kişinin diğer kolu önemli bir referans olabilir.
İnsan vücudunda anatomik farklılıklar bulunduğu için tek bir standart açıya göre karar verilmesi her zaman yeterli değildir.
Bu nedenle uygun hastalarda sağ ve sol kol karşılaştırılarak farkın derecesi değerlendirilir.
Her Humerus Rotasyon Deformitesi Tedavi Edilmeli mi?
Hayır.
Rotasyon deformitesi bulunması tek başına ameliyat gerektirmez.
Tedavi kararı verilirken;
- Rotasyonun derecesi
- Hastanın yaşı
- Günlük yaşam üzerindeki etkisi
- Omuz ve dirsek fonksiyonları
- Ağrı
- Kozmetik rahatsızlık
- Spor aktiviteleri
- Eşlik eden açısal deformite
- Kısalık
- Önceki ameliyatlar
birlikte değerlendirilir.
Şikâyete neden olmayan hafif deformitelerde takip yeterli olabilir.
Humerus Rotasyon Deformitesi Ameliyatı Ne Zaman Düşünülür?
Cerrahi tedavi özellikle deformitenin belirgin fonksiyon kaybına neden olduğu durumlarda gündeme gelebilir.
Örneğin;
- Kol hareketlerinin belirgin şekilde etkilenmesi
- Omuz ve dirsek fonksiyonunun bozulması
- Günlük yaşamda zorlanma
- Belirgin sağ-sol asimetrisi
- Travma sonrası ciddi rotasyon bozukluğu
- Açısal deformiteyle birlikte rotasyon bulunması
durumlarında cerrahi düzeltme değerlendirilebilir.
Her hastada cerrahi gereklilik farklıdır.
Humerus Rotasyon Deformitesi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Rotasyonel deformitenin cerrahi tedavisinde temel yöntemlerden biri derotasyon osteotomisidir.
Bu işlemde humerus kemiği planlanan seviyeden kontrollü şekilde kesilir ve kemik uygun rotasyon pozisyonuna getirilir.
Daha sonra kemik yeni pozisyonunda sabitlenir.
Derotasyon Osteotomisi Nedir?
Derotasyon osteotomisi, kemiğin dönüklüğünü düzeltmek amacıyla yapılan kontrollü kemik kesisi işlemidir.
Cerrahi sırasında:
- Rotasyon deformitesinin miktarı belirlenir.
- Uygun osteotomi seviyesi seçilir.
- Kemik kontrollü olarak kesilir.
- Humerus planlanan açı kadar döndürülür.
- Omuz, dirsek ve el hizası kontrol edilir.
- Kemik yeni pozisyonunda sabitlenir.
Cerrahi plan hastanın deformitesine göre değişir.
Osteotomi Hangi Seviyeden Yapılır?
Osteotominin seviyesi her hastada aynı değildir.
Deformitenin;
- Proksimal humerusta mı
- Şaft seviyesinde mi
- Distal humerusta mı
bulunduğu değerlendirilir.
Cerrahi planlama sırasında kemik düzeltmesinin hangi seviyeden yapılmasının daha uygun olduğu belirlenir.
Rotasyon Ne Kadar Düzeltilir?
Amaç humerusu rastgele belirli bir dereceye döndürmek değildir.
Düzeltme miktarı;
- Karşı kol
- Klinik muayene
- Görüntüleme
- Omuz hareketleri
- Dirsek pozisyonu
- Fonksiyonel ihtiyaçlar
dikkate alınarak planlanır.
Aşırı düzeltme de yetersiz düzeltme kadar istenmeyen bir durum olabilir.
Plak ve Vida ile Sabitleme
Derotasyon osteotomisi sonrasında humerus kemiğinin yeni pozisyonunun korunması için plak ve vidalar kullanılabilir.
Plak;
- Kemik hizasını korur
- Rotasyonun tekrar bozulmasını önlemeye yardımcı olur
- Kemik kaynamasına uygun stabilite sağlar
Kullanılacak implant sistemi hastanın kemik yapısına ve osteotomi seviyesine göre belirlenir.
İntramedüller Çivi Kullanılabilir mi?
Bazı humerus cerrahilerinde intramedüller sistemler de kullanılabilir.
Ancak hangi sabitleme yönteminin tercih edileceği deformitenin seviyesi, kemik yapısı ve yapılacak düzeltmenin özelliklerine göre değişir.
Her rotasyon deformitesinde aynı implant kullanılmaz.
Açısal ve Rotasyonel Deformite Birlikteyse Ne Yapılır?
Bazı hastalarda humerus yalnızca dönük değildir.
Aynı zamanda;
- Varus veya valgus
- Öne veya arkaya açılanma
- Kısalık
- Eğrilik
bulunabilir.
Bu durumda deformitenin yalnızca bir yönünün düzeltilmesi yeterli olmayabilir.
Cerrahi planlamada çok düzlemli deformite analizi yapılabilir.
Uygun hastalarda aynı osteotomi sırasında hem açısal hem rotasyonel düzeltme planlanabilir.
Humerus Kısalığı da Varsa Ne Olur?
Rotasyon deformitesine humerus kısalığı eşlik ediyorsa tedavi planı daha kapsamlı olabilir.
Hastanın şikâyetine göre;
- Sadece rotasyon düzeltmesi
- Rotasyon ve açısal düzeltme
- Rotasyon düzeltmesi ile birlikte uzatma
- Kademeli rekonstrüksiyon
gibi seçenekler değerlendirilebilir.
Her kısalık mutlaka uzatma gerektirmez.
Ameliyat Öncesi Planlama Nasıl Yapılır?
Humerus rotasyon deformitesinde cerrahi planlama oldukça önemlidir.
Süreç genel olarak:
Muayene → Rotasyon analizi → Görüntüleme → Karşı kol ile karşılaştırma → Düzeltme miktarının belirlenmesi → Osteotomi seviyesinin seçilmesi → Sabitleme yönteminin planlanması
şeklinde ilerler.
Cerrahi öncesinde mevcut omuz ve dirsek hareketleri de kayıt altına alınabilir.
Ameliyat Günü Süreç Nasıl İlerler?
Uygulanacak yönteme göre ayrıntılar değişebilmekle birlikte genel süreç şöyledir:
- Hasta ameliyata hazırlanır.
- Deformite seviyesi doğrulanır.
- Planlanan osteotomi yapılır.
- Humerus uygun rotasyon yönünde döndürülür.
- Omuz ve dirsek ilişkisi kontrol edilir.
- Gerekirse açısal düzeltme de yapılır.
- Kemik uygun implant ile sabitlenir.
- Görüntüleme ile kemik pozisyonu kontrol edilir.
- Cerrahi bölge kapatılır.
Ameliyat süresi ve uygulanacak teknik deformitenin özelliklerine göre değişebilir.
Ameliyat Sonrası İlk Dönem
Ameliyat sonrası ilk günlerde;
- Ağrı kontrolü
- Yara takibi
- Kol dolaşımı
- Sinir fonksiyonları
- El ve parmak hareketleri
değerlendirilir.
Humerus çevresinden önemli sinir yapıları geçtiği için nörolojik muayene önemlidir.
Humerus Çevresindeki Sinirler Neden Önemlidir?
Humerusun çevresinde özellikle radial sinir başta olmak üzere önemli sinir yapıları bulunmaktadır.
Bu nedenle humerus cerrahilerinde sinir anatomisinin dikkatli değerlendirilmesi gerekir.
Cerrahi sonrasında;
- El bileği hareketleri
- Parmak hareketleri
- Duyu
- Kas gücü
kontrol edilebilir.
Fizik Tedavi Ne Zaman Başlar?
Rehabilitasyon süreci kullanılan cerrahi yöntem, osteotomi seviyesi ve kemiğin stabilitesine göre belirlenir.
Doktorun uygun gördüğü dönemde;
- Omuz hareketleri
- Dirsek hareketleri
- El ve parmak egzersizleri
- Kas güçlendirme
programları başlanabilir.
Amaç yalnızca kemiğin kaynaması değil, üst ekstremite fonksiyonlarının da korunmasıdır.
Kemik Kaynaması Nasıl Takip Edilir?
Osteotomi sonrası kemik iyileşmesi düzenli röntgenlerle takip edilir.
Kontrollerde;
- Osteotomi hattı
- Yeni kemik oluşumu
- Plak ve vidaların durumu
- Rotasyonun korunması
- Kemik hizası
değerlendirilir.
Kemik iyileşme süresi kişiden kişiye değişebilir.
Humerus Rotasyon Ameliyatından Sonra Kol Hemen Kullanılabilir mi?
Kullanım düzeyi hastadan hastaya değişir.
Ameliyat sonrası dönemde kolun ne kadar hareket ettirileceği ve ne kadar yük verileceği;
- Sabitleme yöntemi
- Kemik kalitesi
- Osteotomi seviyesi
- Kemik iyileşmesi
- Hastanın genel durumu
dikkate alınarak belirlenir.
Bu nedenle hastaların ameliyat sonrasında kendi başlarına erken yüklenme veya ağır egzersiz yapmaları uygun değildir.
İyileşme Sürecinde Nelere Dikkat Edilir?
Takip sürecinde temel amaç;
- Kemik kaynamasını sağlamak
- Rotasyon düzeltmesini korumak
- Omuz sertliğini önlemek
- Dirsek hareketlerini korumak
- Kas gücünü geri kazanmak
- Sinir fonksiyonlarını takip etmek
olarak özetlenebilir.
Humerus Rotasyon Deformitesi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
Her cerrahi işlemde olduğu gibi derotasyon osteotomisi sonrasında da bazı riskler bulunmaktadır.
Bunlar arasında:
- Enfeksiyon
- Kanama
- Sinir yaralanması
- Damar yaralanması
- Omuz sertliği
- Dirsek hareket kısıtlılığı
- Gecikmiş kaynama
- Kaynamama
- İmplant problemleri
- Yetersiz düzeltme
- Aşırı düzeltme
- Rotasyon deformitesinin devam etmesi
bulunabilir.
Risklerin düzeyi deformitenin yapısına ve uygulanacak cerrahi yönteme göre değişir.
Rotasyon Deformitesi Tekrarlar mı?
Kemik tamamen kaynadıktan sonra cerrahi olarak elde edilen düzeltmenin kalıcı olması amaçlanır.
Ancak özellikle büyüme çağındaki çocuklarda altta yatan büyüme problemi devam ediyorsa düzenli takip gerekebilir.
Travma sonrası erişkin deformitelerinde ise deformitenin tekrarlama ihtimali farklı faktörlere bağlıdır.
Çocuklarda Humerus Rotasyon Deformitesi
Çocuklarda değerlendirme erişkinlerden farklıdır.
Büyüme devam ettiği için;
- Deformitenin yaşı
- Büyüme potansiyeli
- Omuz gelişimi
- Dirsek gelişimi
- Fonksiyonel etkilenme
birlikte değerlendirilir.
Bazı hafif deformitelerde takip tercih edilebilirken, ciddi fonksiyon kaybında farklı tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
Erişkinlerde Humerus Rotasyon Deformitesi
Erişkinlerde en önemli değerlendirme kriterlerinden biri deformitenin günlük yaşamı ne kadar etkilediğidir.
Travma sonrası yanlış kaynamış humerus kırıkları erişkinlerde sık karşılaşılan nedenlerden biri olabilir.
Tedavi kararı verilirken;
- Şikâyet
- Fonksiyon kaybı
- Rotasyon derecesi
- Omuz hareketleri
- Dirsek hareketleri
- İş ve spor ihtiyaçları
dikkate alınır.
Humerus Rotasyon Deformitesi ile Humerus Torsiyon Deformitesi Aynı Şey midir?
Bu iki ifade birbiriyle yakından ilişkili olsa da her zaman tamamen aynı anlamda kullanılmayabilir.
Rotasyon deformitesi genel olarak humerusun normalden farklı dönüklüğünü ifade eder.
Torsiyon ise humerusun proksimal ve distal bölümleri arasındaki dönüklük ilişkisini tarif eder.
Bu nedenle detaylı deformite analizinde terminoloji deformitenin anatomik özelliklerine göre kullanılabilir.
Humerus Rotasyon Deformitesinde Tedavinin Temel Amacı Nedir?
Tedavinin amacı yalnızca kemiğin röntgende daha düzgün görünmesini sağlamak değildir.
Asıl amaç:
omuz, dirsek ve el arasındaki fonksiyonel ilişkiyi mümkün olduğunca normale yaklaştırmak ve üst ekstremite kullanımını iyileştirmektir.
Bu nedenle düzeltmenin miktarı her hastada farklı olabilir.
Tedavi Süreci Özetle Nasıl İlerler?
Humerus rotasyon deformitesinde süreç genel olarak şu şekilde ilerler:
Klinik muayene → Sağ-sol kol karşılaştırması → Rotasyon analizi → Röntgen ve gerektiğinde BT → Eşlik eden açısal deformitenin değerlendirilmesi → Cerrahi gerekliliğin belirlenmesi → Derotasyon osteotomisi planlaması → Kemik düzeltme ve sabitleme → Ameliyat sonrası kontroller → Fizik tedavi → Kemik kaynamasının takibi → Fonksiyonel değerlendirme
Her basamak kişiye özel planlanır.
Ne Zaman Ortopedi Uzmanına Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlardan biri bulunuyorsa ortopedi ve travmatoloji değerlendirmesi yapılabilir:
- Travma sonrası kolun yöneliminin değişmesi
- Dirseğin karşı kola göre farklı durması
- Elin doğal pozisyonunun belirgin şekilde dönük olması
- Omuz hareketlerinde belirgin fark
- Günlük kol kullanımında zorlanma
- Önceden geçirilmiş humerus kırığı sonrası şekil bozukluğu
- Çocukluk döneminde giderek belirginleşen üst kol asimetrisi
Erken değerlendirme özellikle büyüme çağındaki hastalarda önem taşıyabilir.
Sonuç
Humerus rotasyon deformitesi, üst kol kemiğinin kendi uzun ekseni etrafındaki normal dönüklük ilişkisinin bozulmasıdır.
Deformite doğumsal, gelişimsel veya travma sonrası ortaya çıkabilir.
Tedavi planlamasında yalnızca rotasyon açısına değil;
omuz hareketleri, dirsek pozisyonu, elin yönelimi, açısal deformite, kemik uzunluğu ve hastanın günlük fonksiyonları birlikte değerlendirilmelidir.
Hafif ve şikâyete neden olmayan rotasyon farklılıklarında takip yeterli olabilirken, belirgin fonksiyon kaybına neden olan uygun hastalarda derotasyon osteotomisi gibi cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.
Cerrahi tedavinin yöntemi ve düzeltme miktarı ayrıntılı klinik ve radyolojik değerlendirme sonrasında kişiye özel olarak planlanır.
Doç. Dr. Mehmet Selçuk Saygılı
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı
Humerus rotasyon deformitesi, travma sonrası kemik şekil bozuklukları ve deformite cerrahisi hakkında değerlendirme için randevu oluşturabilirsiniz.
Randevu:
https://bolgehastanesi.com/doktor/doc-dr-mehmet-selcuk-saygili/
Tıbbi Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Tedavi yöntemi fizik muayene, radyolojik değerlendirme ve hastanın bireysel özellikleri dikkate alınarak belirlenir.