Travma Sonrası El Bileği Deformitesi Nedir?

Travma sonrası el bileği deformitesi, el bileğini oluşturan kemik veya eklem yapılarının kırık ya da ciddi yaralanma sonrasında normal anatomik hizasından farklı şekilde iyileşmesiyle ortaya çıkan şekil ve fonksiyon bozukluğudur.

Başlıklar

El bileği yalnızca tek bir kemikten oluşmaz.

Bu bölgenin fonksiyonunda;

Distal radius
Distal ulna
Karpal kemikler
Distal radioulnar eklem
Bağ yapıları
TFCC

birlikte rol oynar.

Travma sonrasında bu yapılardan birinin veya birkaçının normal ilişkisi bozulursa el bileğinde deformite gelişebilir.

Travma Sonrası El Bileği Deformitesi Nasıl Oluşur?

En sık nedenlerden biri kırığın yanlış pozisyonda kaynamasıdır.

Bunun yanında;

Kemik kaybı
Eklem yüzeyi bozukluğu
Büyüme plağı hasarı
Bağ yaralanması
Rotasyon bozukluğu
Radius-ulna uzunluk farkı

da deformiteye katkıda bulunabilir.

Hangi Travmalar El Bileği Deformitesine Neden Olabilir?

Başlıca travmatik nedenler arasında;

Distal radius kırığı
Distal ulna kırığı
Radius ve ulna birlikte kırıkları
Yüksek enerjili el bileği travmaları
Açık kırıklar
Eklem içi kırıklar
Çocukluk çağındaki büyüme plağı yaralanmaları

yer alabilir.

Distal Radius Kırıkları Neden Önemlidir?

Distal radius, el bileği ekleminin en önemli kemik yapılarından biridir.

Bu nedenle distal radius kırığı yanlış pozisyonda kaynarsa;

Dorsal tilt
Volar tilt
Radius kısalığı
Radial inklinasyon kaybı
Rotasyon bozukluğu

gelişebilir.

Distal Radius Malunion Nedir?

Distal radius kırığının normal anatomik pozisyonundan farklı şekilde kaynamasına distal radius malunion denir.

Bu durum travma sonrası el bileği deformitesinin en sık nedenlerinden biridir.

Distal Ulna Deformitesi Gelişebilir mi?

Evet.

Distal ulna kırıkları sonrasında;

Kısalık
Açısal deformite
Rotasyon bozukluğu

oluşabilir.

Bu durum radius-ulna ilişkisini ve ön kol rotasyonunu etkileyebilir.

Radius ve Ulna Birlikte Etkilenebilir mi?

Evet.

Özellikle yüksek enerjili travmalarda radius ve ulna aynı anda etkilenebilir.

Her iki kemikte farklı miktarda;

Açılanma
Kısalık
Rotasyon

bulunabilir.

Hatalı Kaynama Nedir?

Bir kırığın uygun olmayan pozisyonda iyileşmesine malunion denir.

Travma sonrası el bileği deformitelerinde kemiğin tamamen kaynamış olması deformitenin olmadığı anlamına gelmez.

Kemik kaynamış ancak yanlış pozisyonda olabilir.

Kaynamama Deformiteye Neden Olabilir mi?

Evet.

Kırık yeterli şekilde kaynamazsa buna nonunion denir.

Kaynamama devam ettikçe kırık bölgesinde;

Hareket
Kısalık
Açılanma
Rotasyon

gelişebilir.

Radius Kısalığı Neden Önemlidir?

Travma sonrası radius kısa kaynarsa ulna göreceli olarak daha uzun hale gelir.

Bu durumda pozitif ulnar varyans gelişebilir.

Bu değişiklik el bileğinin yük dağılımını etkileyebilir.

Pozitif Ulnar Varyans Gelişebilir mi?

Evet.

Radiusun kısa kalması sonucunda ulna göreceli olarak uzar.

Bu durum;

TFCC yüklenmesi
Ulnokarpal sıkışma
El bileğinin ulnar tarafında ağrı

ile ilişkili olabilir.

Negatif Ulnar Varyans Gelişebilir mi?

Travma ulna kısalığına neden olmuşsa ulna radiusa göre daha kısa hale gelebilir.

Bu durumda negatif ulnar varyans gelişebilir.

Dorsal Açılanma Nedir?

Distal radiusun el sırtı yönüne doğru açılanarak kaynamasına dorsal açılanma denir.

Bu durum el bileğinin;

Fleksiyonunu
Kavrama mekaniğini
Karpal hizasını

etkileyebilir.

Volar Açılanma Nedir?

Distal radiusun avuç içi yönüne doğru normalden fazla açılanması volar deformite oluşturabilir.

Bu durum da el bileği mekaniğini bozabilir.

Radial İnklinasyon Kaybı Nedir?

Distal radius eklem yüzünün yana doğru doğal eğiminin azalması radial inklinasyon kaybıdır.

Kırık sonrası bu açının bozulması el bileği yük aktarımını değiştirebilir.

Rotasyonel Deformite Nedir?

Radius veya ulnanın kendi ekseni etrafında yanlış pozisyonda kaynamasına rotasyonel deformite denir.

Bu durumda özellikle;

Pronasyon
Supinasyon

hareketleri etkilenebilir.

Travma Sonrası El Bileği Deformitesinin Belirtileri Nelerdir?

Görülebilecek belirtiler arasında;

El bileğinde şekil bozukluğu
Ağrı
Hareket kısıtlılığı
Kavrama gücünde azalma
Ön kol rotasyonunda kısıtlılık
Ulnar taraflı ağrı
El bileğinde şişlik
Günlük aktivitelerde zorlanma

yer alabilir.

El Bileğinin Görünümü Değişebilir mi?

Evet.

İleri deformitelerde;

El bileğinin açısı
Radius ve ulna çıkıntıları
Elin ön kola göre yönelimi

dışarıdan farklı görülebilir.

Ağrı Her Hastada Olur mu?

Hayır.

Bazı deformiteler belirgin olmasına rağmen hasta çok az ağrı hissedebilir.

Bazı hastalarda ise küçük deformite ciddi ağrı oluşturabilir.

Bu nedenle tedavi yalnızca röntgen görüntüsüne göre planlanmaz.

Kavrama Gücü Neden Azalır?

El bileğinin mekanik ekseni bozulduğunda el ve ön kol kasları ideal pozisyonda çalışamayabilir.

Ayrıca ağrı güçlü kavramayı engelleyebilir.

Ön Kol Rotasyonu Neden Bozulabilir?

Pronasyon ve supinasyon sırasında radius ile ulna birbiriyle uyumlu hareket eder.

Travma sonrası;

Radius eğriliği
Ulna deformitesi
Rotasyon bozukluğu
Distal radioulnar eklem uyumsuzluğu

bu hareketleri kısıtlayabilir.

Distal Radioulnar Eklem Neden Önemlidir?

Bu eklem, radius ve ulnanın el bileğine yakın bölümde oluşturduğu eklemdir.

Ön kol rotasyonunun önemli bir parçasıdır.

Travma sonrası deformitelerde bu eklemin uyumu bozulabilir.

TFCC Travmadan Etkilenebilir mi?

Evet.

TFCC, el bileğinin ulnar tarafında bulunan önemli bir yapıdır.

Travma sırasında doğrudan yaralanabilir veya radius-ulna uzunluk farkı sonrasında aşırı yüke maruz kalabilir.

Karpal Kemiklerin Hizalanması Bozulabilir mi?

İleri distal radius deformitelerinde karpal kemiklerin pozisyonu ve yük dağılımı da değişebilir.

Bu durum uzun dönemde el bileği mekaniğini etkileyebilir.

Travma Sonrası El Bileği Deformitesi Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda;

Ayrıntılı klinik muayene
Standart röntgen
Karşı el bileği ile karşılaştırma
Gerektiğinde BT
Gerektiğinde MR

kullanılabilir.

Fizik Muayenede Neler Değerlendirilir?

Muayenede;

El bileği fleksiyonu
Ekstansiyonu
Radial deviasyon
Ulnar deviasyon
Pronasyon
Supinasyon
Kavrama gücü
Duyu
Sinir fonksiyonları

değerlendirilir.

Röntgende Neler Ölçülür?

Röntgenlerde;

Radius uzunluğu
Ulna uzunluğu
Volar tilt
Dorsal tilt
Radial inklinasyon
Ulnar varyans
Eklem yüzeyi
Eski kırık hattı

incelenebilir.

Karşı El Bileği ile Karşılaştırma Neden Yapılır?

Sağlam taraf hastanın kendi anatomik referansını oluşturabilir.

Bu sayede;

Uzunluk
Açı
Rotasyon
Eklem ilişkileri

karşılaştırılabilir.

Bilgisayarlı Tomografi Ne Zaman Gerekir?

BT özellikle;

Eklem içi deformite
Rotasyon problemi
Kompleks malunion
Çok düzlemli deformite
Cerrahi planlama

için yararlı olabilir.

Üç Boyutlu Planlama Yapılabilir mi?

Evet.

Kompleks travma sonrası deformitelerde BT görüntülerinden üç boyutlu kemik modeli oluşturulabilir.

Bu sayede;

Deformitenin açısı
Osteotomi seviyesi
Rotasyon miktarı
Uzunluk farkı

daha ayrıntılı planlanabilir.

MR Ne Zaman Kullanılır?

MR;

TFCC hasarı
Bağ yaralanması
Kıkırdak problemi
Yumuşak doku patolojileri

şüphesi varsa kullanılabilir.

Her Travma Sonrası El Bileği Deformitesi Ameliyat Edilir mi?

Hayır.

Hafif deformite bulunan ve;

Ağrısı olmayan
Hareketleri yeterli olan
Günlük aktiviteleri etkilenmeyen

hastalarda takip yeterli olabilir.

Ameliyatsız Tedavi Ne Zaman Uygulanabilir?

Hafif şikâyetlerde;

Aktivite düzenlemesi
Atel
Fizik tedavi
Ağrı kontrolü

değerlendirilebilir.

Bu yöntemler kemik deformitesini düzeltmez ancak şikâyetleri azaltabilir.

Cerrahi Tedavi Ne Zaman Düşünülür?

Cerrahi özellikle;

Kalıcı ağrı
İleri hareket kısıtlılığı
Belirgin deformite
Kavrama gücünde ciddi azalma
Radius-ulna uzunluk farkı
Distal radioulnar eklem uyumsuzluğu
İleri rotasyon kaybı

bulunan uygun hastalarda değerlendirilebilir.

Düzeltici Osteotomi Nedir?

Düzeltici osteotomi, hatalı kaynamış kemiğin kontrollü olarak kesilerek daha uygun pozisyona getirilmesidir.

Radius veya ulna üzerinde yapılabilir.

Distal Radius Düzeltici Osteotomisi

Travma sonrası deformite distal radius kaynaklıysa radius osteotomisi uygulanabilir.

Amaç;

Radius uzunluğunu
Volar/dorsal eğimi
Radial inklinasyonu
Rotasyonu

mümkün olduğunca düzeltmektir.

Ulna Osteotomisi Gerekebilir mi?

Bazı deformitelerde evet.

Özellikle;

Ulna kısalığı
Ulna malunionu
Belirgin radius-ulna uzunluk farkı

varsa ulna için de cerrahi planlanabilir.

Radius ve Ulna Aynı Anda Düzeltilebilir mi?

Kompleks deformitelerde her iki kemik aynı cerrahi planın parçası olabilir.

Bazı hastalarda;

Radius osteotomisi
Ulna osteotomisi

aynı seansta uygulanabilir.

Plak ve Vida ile Sabitleme

Osteotomi sonrasında kemik yeni pozisyonda plak ve vidalarla sabitlenebilir.

Amaç;

Açının korunması
Rotasyonun kontrol edilmesi
Kemik kaynamasının desteklenmesi

olabilir.

Kemik Grefti Kullanılabilir mi?

Açık kama osteotomisi veya kemik kaybı varsa kemik grefti kullanılabilir.

Greft kaynama sürecini destekleyebilir.

Radius Uzatma Gerekebilir mi?

Travma sonrası belirgin radius kısalığı bulunan bazı hastalarda radius uzunluğu yeniden oluşturulmaya çalışılabilir.

Kompleks kısalıklarda uzatma yöntemleri değerlendirilebilir.

Ulna Kısaltma Gerekebilir mi?

Radius kısa kaldığında ve ulna göreceli olarak uzun olduğunda bazı hastalarda ulna kısaltma osteotomisi değerlendirilebilir.

Ancak temel radius deformitesi ciddi ise öncelikle radiusun düzeltilmesi gerekebilir.

Eksternal Fiksatör Kullanılabilir mi?

İleri deformite, kemik kaybı veya uzunluk farkında eksternal fiksatör sistemleri kullanılabilir.

Bu sistemler;

Kademeli düzeltme
Uzatma
Rotasyon düzeltme

sağlayabilir.

Akut Düzeltme Nedir?

Deformitenin ameliyat sırasında tek seferde düzeltilmesine akut düzeltme denir.

Uygun deformitelerde plak-vida ile sabitleme yapılabilir.

Kademeli Düzeltme Nedir?

İleri deformitenin bir anda değil, belirli bir süre içerisinde aşamalı olarak düzeltilmesidir.

Özellikle büyük uzunluk veya açı farklarında değerlendirilebilir.

Eklem İçi Deformite Nasıl Tedavi Edilir?

Kırık eklem yüzünde hatalı kaynamışsa tedavi daha kompleks hale gelir.

Amaç;

Eklem yüzü uyumunu
Radius anatomisini
Karpal yük dağılımını

mümkün olduğunca yeniden oluşturmaktır.

El Bileği Artroskopisi Kullanılabilir mi?

Bazı hastalarda artroskopi;

Eklem yüzeyi
TFCC
Bağlar
Kıkırdak

hakkında bilgi sağlamak veya tedavi uygulamak için kullanılabilir.

Sinir Problemleri Olabilir mi?

Travma sırasında veya sonrasında;

Median sinir
Ulnar sinir
Radial sinir dalları

etkilenebilir.

Uyuşma veya güç kaybı varsa nörolojik değerlendirme yapılmalıdır.

Karpal Tünel Belirtileri Gelişebilir mi?

Bazı distal radius travmaları sonrasında median sinir etkilenebilir.

Hastada;

Başparmak
İşaret parmağı
Orta parmak

bölgesinde uyuşma ve karıncalanma görülebilir.

Çocuklarda Travma Sonrası El Bileği Deformitesi

Çocuklarda büyüme plakları nedeniyle değerlendirme erişkinlerden farklıdır.

Büyüme plağı zarar gördüyse deformite çocuk büyüdükçe ilerleyebilir.

Büyüme Plağı Hasarı Nasıl Etkiler?

Distal radius veya ulna büyüme plağı erken kapanırsa;

Radius-ulna uzunluk farkı
Açısal deformite
Ulnar varyans değişikliği

gelişebilir.

Çocuklarda Deformite Kendiliğinden Düzelebilir mi?

Bazı hafif deformitelerde büyümeyle kısmi yeniden şekillenme görülebilir.

Ancak;

Büyük açılar
Rotasyon deformitesi
Büyüme plağı hasarı

daha yakın takip gerektirir.

Erişkinlerde Travma Sonrası El Bileği Deformitesi

Erişkinlerde büyüme tamamlandığı için deformitenin kendiliğinden önemli ölçüde düzelmesi beklenmez.

Tedavi;

Ağrı
Hareket kaybı
Kavrama gücü
İş ve günlük yaşam ihtiyacı

dikkate alınarak planlanır.

Ameliyat Öncesi Planlama Nasıl Yapılır?

Süreç genel olarak;

Klinik muayene → Röntgen → Radius ve ulna uzunluk analizi → Açısal ölçümler → Ön kol rotasyonu → Ulnar varyans değerlendirmesi → Gerekirse BT/MR → Deformitenin kaynağının belirlenmesi → Osteotomi ve sabitleme planlaması

şeklinde ilerleyebilir.

Ameliyat Günü Süreç Nasıl İlerler?

Cerrahi plana göre değişmekle birlikte;

Deformite seviyesi doğrulanır.
Radius ve/veya ulna hazırlanır.
Planlanan osteotomi uygulanır.
Açısal deformite düzeltilir.
Rotasyon kontrol edilir.
Uzunluk ilişkisi düzenlenir.
Gerekirse greft uygulanır.
Kemik plak ve vidalarla sabitlenir.
Röntgen kontrolü yapılır.
Cerrahi alan kapatılır.

Ameliyat Sonrası İlk Dönem

Ameliyat sonrasında;

Ağrı
Şişlik
Parmak dolaşımı
Sinir fonksiyonları
Yara

takip edilir.

Parmak Hareketleri Ne Zaman Başlar?

Çoğu hastada parmak hareketlerinin erken dönemde korunması önemlidir.

Bu durum şişliğin ve sertliğin azaltılmasına yardımcı olabilir.

El Bileği Hareketleri Ne Zaman Başlar?

Başlangıç zamanı;

Yapılan osteotomi
İmplant stabilitesi
Kemik kalitesi
Ek cerrahi işlemler

dikkate alınarak belirlenir.

Pronasyon ve Supinasyon Ne Zaman Başlar?

Ön kol rotasyonu özellikle radius-ulna ilişkisi düzeltildikten sonra kontrollü olarak başlatılır.

Fizik Tedavi Gerekir mi?

Bazı hastalarda fizik tedavi;

El bileği hareket açıklığını
Ön kol rotasyonunu
Kavrama gücünü
Günlük kullanım becerisini

geliştirmek amacıyla planlanabilir.

Kemik Kaynaması Nasıl Takip Edilir?

Kontrol röntgenlerinde;

Osteotomi hattı
Yeni kemik oluşumu
Plak ve vidalar
Radius-ulna ilişkisi
Düzeltmenin korunması

değerlendirilir.

Kavrama Gücü Ne Zaman Düzelir?

Kavrama gücü;

Ağrının azalması
Kemik iyileşmesi
El bileği hareketlerinin geri kazanılması

ile kademeli olarak artabilir.

Ağır Kaldırma Ne Zaman Yapılabilir?

Kemik yeterli kaynama göstermeden ağır yüklenme önerilmez.

Spora Dönüş

Spora dönüş için;

Kemik kaynaması
El bileği hareketleri
Pronasyon-supinasyon
Kavrama gücü
Ağrısız fonksiyon

değerlendirilmelidir.

Travma Sonrası El Bileği Deformitesi Cerrahisinin Riskleri Nelerdir?

Olası riskler arasında;

Enfeksiyon
Sinir yaralanması
Damar yaralanması
Tendon irritasyonu
Kaynamama
Gecikmiş kaynama
İmplant problemleri
El bileği sertliği
Devam eden ağrı
Yetersiz deformite düzeltmesi

yer alabilir.

Tendon Problemleri Gelişebilir mi?

Radius ve ulna çevresindeki implantlar tendonlara yakın olabilir.

Bu nedenle implant yerleşimi ve ameliyat sonrası takip önemlidir.

Kireçlenme Gelişebilir mi?

Eklem yüzeyini etkileyen ciddi travmalarda veya uzun süre devam eden eklem uyumsuzluğunda ilerleyen yıllarda dejeneratif değişiklikler gelişebilir.

Cerrahi düzeltme mevcut kıkırdak hasarını tamamen geri döndürmeyebilir.

Deformite Düzeltildikten Sonra Ağrı Tamamen Geçer mi?

Her hastada tam ağrısızlık garanti edilemez.

Ağrı;

Kıkırdak hasarı
TFCC problemi
Eklem dejenerasyonu
Sinir hasarı

gibi nedenlerle devam edebilir.

Deformite Tekrarlar mı?

Erişkinlerde kemik uygun pozisyonda kaynadığında elde edilen düzeltmenin kalıcı olması hedeflenir.

Çocuklarda büyüme plağı hasarı devam ediyorsa deformite yeniden ilerleyebilir.

Tedavinin Temel Amacı Nedir?

Travma sonrası el bileği deformitesinde tedavinin amacı yalnızca el bileğinin görünümünü düzeltmek değildir.

Temel hedef;

radius ve ulna arasındaki anatomik ilişkiyi mümkün olduğunca yeniden oluşturmak, eklem yüzeylerinin uyumunu ve ön kol rotasyonunu iyileştirmek, ağrıyı azaltmak, kavrama gücünü ve günlük el fonksiyonlarını geliştirmektir.

Tedavi Süreci Özetle Nasıl İlerler?

Travma sonrası el bileği deformitesinde süreç genel olarak;

Klinik değerlendirme → Röntgen → Radius-ulna uzunluk ve açı analizi → Ulnar varyans ve ön kol rotasyonunun değerlendirilmesi → Gerekirse BT/MR → Deformitenin kaynağının belirlenmesi → Ameliyatsız veya cerrahi tedavi kararı → Düzeltici osteotomi → Gerekirse uzunluk ve rotasyon düzeltmesi → Plak-vida ile sabitleme → Rehabilitasyon → Kemik kaynaması ve fonksiyon takibi

şeklinde ilerleyebilir.

Ne Zaman Ortopedi Uzmanına Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapılabilir:

El bileği kırığı sonrası kalıcı eğrilik
Kırık iyileşmesine rağmen devam eden ağrı
El bileği hareketlerinde belirgin kısıtlılık
Pronasyon veya supinasyonda kayıp
Kavrama gücünde azalma
Radius-ulna uzunluk farkı
El bileğinin ulnar tarafında sürekli ağrı
Çocukluk dönemi el bileği kırığı sonrası büyümeyle artan deformite

Sonuç

Travma sonrası el bileği deformitesi, radius, ulna veya el bileği eklem yapılarının yaralanma sonrasında uygun olmayan pozisyonda iyileşmesiyle ortaya çıkabilir.

Deformite;

açısal bozukluk, rotasyon, radius veya ulna kısalığı, ulnar varyans değişikliği ve eklem yüzeyi uyumsuzluğu şeklinde görülebilir.

Her deformite ameliyat gerektirmez.

Tedavi planlanırken yalnızca kemiğin şekli değil;

el bileği hareketleri, ön kol rotasyonu, kavrama gücü, radius-ulna ilişkisi, TFCC ve eklem yüzeylerinin durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Belirgin ağrı veya fonksiyon kaybına neden olan uygun hastalarda düzeltici osteotomi, plak-vida ile sabitleme, kemik grefti ve gerektiğinde radius-ulna uzunluğuna yönelik işlemler değerlendirilebilir.

Amaç mümkün olduğunca dengeli, stabil ve fonksiyonel bir el bileği elde etmektir.

Doç. Dr. Mehmet Selçuk Saygılı

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Travma sonrası el bileği deformiteleri, radius-ulna hizalanma problemleri ve hatalı kaynama sonrası düzeltme cerrahisi hakkında değerlendirme için randevu oluşturabilirsiniz.

Randevu:
https://bolgehastanesi.com/doktor/doc-dr-mehmet-selcuk-saygili/

Tıbbi Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Travma sonrası el bileği deformitesinin tedavisi fizik muayene, radyolojik değerlendirme ve hastanın bireysel özelliklerine göre planlanır.