Çok Düzlemli Humerus Deformitesi Nedir?

Çok düzlemli humerus deformitesi, üst kol kemiğinin yalnızca tek bir yönde değil, birden fazla anatomik düzlemde normal hizasından sapmasıdır.

Humerus; omuz ile dirsek arasında yer alan uzun kemiktir.

Basit deformitelerde kemik yalnızca varus veya valgus gibi tek bir yönde eğilebilir.

Çok düzlemli deformitede ise aynı anda;

  • Varus veya valgus
  • Öne veya arkaya açılanma
  • Rotasyon
  • Eğrilik
  • Kısalık

gibi birden fazla bozukluk bulunabilir.

Bu nedenle çok düzlemli humerus deformiteleri, basit açısal deformitelere göre daha ayrıntılı analiz ve cerrahi planlama gerektirir.

Başlıklar

Çok Düzlemli Deformite Ne Demektir?

İnsan vücudundaki kemikler üç boyutlu yapılardır.

Bu nedenle deformiteler de yalnızca ön-arka görüntüde değerlendirilemez.

Bir humerus kemiği;

  • Frontal düzlemde varus
  • Sagittal düzlemde öne eğrilik
  • Aksiyel düzlemde rotasyon

gösterebilir.

Bu üç farklı bozukluk aynı kemikte birlikte bulunabilir.

Hangi Düzlemler Değerlendirilir?

Humerus deformitesinde temel olarak üç düzlem değerlendirilir.

Bunlar;

  • Frontal düzlem
  • Sagittal düzlem
  • Aksiyel düzlem

olarak adlandırılır.

Her düzlemde farklı bir deformite bileşeni bulunabilir.

Frontal Düzlem Deformitesi Nedir?

Önden bakıldığında humerusun içe veya dışa açılanması frontal düzlem deformitesidir.

Bu deformiteler;

  • Varus
  • Valgus

şeklinde olabilir.

Sagittal Düzlem Deformitesi Nedir?

Yandan bakıldığında kemiğin öne veya arkaya doğru eğilmesi sagittal düzlem deformitesidir.

Bu durumda humerus;

  • Öne açılanabilir
  • Arkaya açılanabilir

Aksiyel Düzlem Deformitesi Nedir?

Humerusun kendi uzun ekseni çevresinde normalden farklı dönmesi rotasyonel deformite oluşturur.

Bu durum aksiyel düzlemde değerlendirilir.

Rotasyon bozukluğu dışarıdan her zaman kolay fark edilmeyebilir.

Çok Düzlemli Humerus Deformitesi Neden Oluşur?

Bu deformitenin farklı nedenleri olabilir.

Başlıca nedenler arasında;

  • Travma
  • Hatalı kaynamış kırık
  • Parçalı kırık
  • Büyüme plağı hasarı
  • Doğumsal deformite
  • Enfeksiyon
  • Önceki ameliyatlar
  • Segmental kemik deformitesi

yer alabilir.

Travma Sonrası Çok Düzlemli Deformite

Humerus kırıkları sonrasında kemik birden fazla yönde yanlış kaynayabilir.

Örneğin kırık;

  • Varus
  • İç rotasyon
  • Öne açılanma

pozisyonunda kaynayabilir.

Bu durumda tek bir açıyı düzeltmek yeterli olmaz.

Hatalı Kaynama Sonrası Çok Düzlemli Deformite

Malunion, kırığın yanlış pozisyonda kaynamasıdır.

Kompleks humerus malunionlarında deformite yalnızca açısal değildir.

Rotasyon ve uzunluk farkı da bulunabilir.

Bu durum çok düzlemli deformite olarak değerlendirilir.

Doğumsal Çok Düzlemli Humerus Deformitesi

Bazı çocuklarda humerus doğuştan farklı bir şekil ve rotasyonla gelişebilir.

Bu hastalarda;

  • Kısalık
  • Eğrilik
  • Rotasyon
  • Açısal deformite

birlikte bulunabilir.

Büyüme Plağı Hasarı Sonrası Çok Düzlemli Deformite

Çocukluk dönemindeki büyüme plağı hasarı kemiğin bir tarafının diğer tarafa göre farklı büyümesine neden olabilir.

Bunun sonucunda;

  • Varus
  • Valgus
  • Eğrilik
  • Rotasyon

gibi farklı deformiteler gelişebilir.

Enfeksiyon Sonrası Çok Düzlemli Deformite

Kemik enfeksiyonu humerusun büyümesini ve yapısını etkileyebilir.

Enfeksiyon sonrasında;

  • Kemik kaybı
  • Kısalık
  • Eğrilik
  • Kaynamama

gelişebilir.

Bu bozukluklar birlikte olduğunda tedavi daha kompleks hale gelir.

Çok Düzlemli Humerus Deformitesinin Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler deformitenin seviyesine ve şiddetine göre değişebilir.

Görülebilecek bulgular arasında;

  • Üst kolda belirgin eğrilik
  • Kolun doğal duruşunda farklılık
  • Dirseğin farklı yöne bakması
  • Elin rotasyonunda değişiklik
  • Omuz hareketlerinde kısıtlılık
  • Dirsek hareketlerinde kısıtlılık
  • Kol uzunluk farkı
  • Kas güçsüzlüğü
  • Ağrı
  • Kozmetik rahatsızlık

yer alabilir.

Rotasyon Deformitesi Nasıl Fark Edilir?

Rotasyon deformitesinde hasta kollarını aynı pozisyonda tuttuğunda;

  • Dirsek yönelimi
  • Elin avuç içi pozisyonu
  • Omuz rotasyonu

iki taraf arasında farklı olabilir.

Rotasyon derecesi klinik muayene ve gerekirse BT ile değerlendirilebilir.

Omuz Fonksiyonları Nasıl Etkilenir?

Humerus deformitesi omuz çevresi kaslarının çalışma açısını değiştirebilir.

Hastada;

  • Kolu kaldırmada zorlanma
  • Dış rotasyon kaybı
  • İç rotasyon değişikliği
  • Kas gücünde azalma

görülebilir.

Dirsek Fonksiyonları Nasıl Etkilenir?

Distal humerusa yakın deformitelerde;

  • Dirsek fleksiyonu
  • Ekstansiyonu
  • Taşıma açısı

etkilenebilir.

Elin Pozisyonu Neden Değişebilir?

Rotasyonel deformite nedeniyle humerus kemiğinin distal bölümü farklı yönde dönebilir.

Bu nedenle dirsek ve elin doğal yönelimi değişebilir.

Humerus Kısalığı Eşlik Edebilir mi?

Evet.

Çok düzlemli deformitelere humerus kısalığı eşlik edebilir.

Özellikle;

  • Travma
  • Kemik kaybı
  • Enfeksiyon
  • Doğumsal gelişim bozukluğu

sonrasında kısalık görülebilir.

Çok Düzlemli Humerus Deformitesi Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda;

  • Klinik muayene
  • Röntgen
  • Uzunluk ölçümü
  • Rotasyon değerlendirmesi
  • Gerekirse bilgisayarlı tomografi

kullanılır.

Fizik Muayenede Neler Değerlendirilir?

Muayenede;

  • Omuz hareketleri
  • Dirsek hareketleri
  • Kol uzunluğu
  • Rotasyon
  • Kas gücü
  • El ve parmak fonksiyonları
  • Sinir muayenesi

yapılır.

Röntgende Neler İncelenir?

Röntgenlerde;

  • Varus-valgus
  • Öne veya arkaya açılanma
  • Kemik uzunluğu
  • Deformitenin merkezi
  • Eski kırık hatları
  • İmplantlar

değerlendirilebilir.

Standart Röntgen Yeterli midir?

Basit deformitelerde standart röntgenler yeterli olabilir.

Ancak çok düzlemli deformitelerde rotasyon ve kompleks kemik yapısı standart röntgende tam olarak değerlendirilemeyebilir.

Bu nedenle ileri görüntüleme gerekebilir.

Bilgisayarlı Tomografi Neden Önemlidir?

BT özellikle rotasyon deformitesinin ölçülmesinde yararlı olabilir.

Ayrıca;

  • Üç boyutlu kemik anatomisi
  • Eski kırık hattı
  • Osteotomi planlaması

hakkında ayrıntılı bilgi sağlar.

Üç Boyutlu Rekonstrüksiyon Nedir?

BT görüntülerinden kemiğin üç boyutlu modeli oluşturulabilir.

Bu model üzerinden;

  • Deformite açısı
  • Rotasyon
  • Osteotomi seviyesi
  • Düzeltme miktarı

planlanabilir.

Sağlam Kol ile Karşılaştırma Yapılır mı?

Tek taraflı deformitelerde sağlam kol önemli bir referans olabilir.

Sağlam tarafla;

  • Humerus uzunluğu
  • Rotasyon
  • Açısal yapı
  • Omuz ve dirsek ilişkisi

karşılaştırılabilir.

Deformitenin Merkezi Nasıl Belirlenir?

Cerrahi planlamada deformitenin hangi seviyede yoğunlaştığı belirlenir.

Bu nokta düzeltici osteotomi planında önemlidir.

Çok düzlemli deformitede tek veya birden fazla deformite merkezi bulunabilir.

CORA Nedir?

Deformite analizinde kullanılan kavramlardan biri CORA, yani açılanmanın merkezidir.

CORA, iki anatomik eksenin kesiştiği bölgeyi ifade eder.

Osteotominin deformite merkezine yakın yapılması bazı durumlarda daha anatomik düzeltme sağlayabilir.

Her Çok Düzlemli Humerus Deformitesi Ameliyat Edilir mi?

Hayır.

Tedavi kararı;

  • Deformitenin derecesi
  • Fonksiyon kaybı
  • Ağrı
  • Rotasyon
  • Kısalık
  • Kozmetik etkilenim

birlikte değerlendirilerek verilir.

Cerrahi Tedavi Ne Zaman Düşünülür?

Cerrahi;

  • Belirgin çok düzlemli deformite
  • Fonksiyon kaybı
  • Ciddi rotasyon bozukluğu
  • Kol uzunluk farkı
  • Ağrı
  • Günlük yaşamda belirgin etkilenim

bulunan uygun hastalarda düşünülebilir.

Çok Düzlemli Humerus Deformitesi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Cerrahi tedavide amaç deformitenin tüm bileşenlerini mümkün olduğunca düzeltmektir.

Bu nedenle ameliyat sırasında;

  • Varus-valgus
  • Öne-arkaya açılanma
  • Rotasyon

birlikte değerlendirilebilir.

Üç Boyutlu Düzeltici Osteotomi Nedir?

Üç boyutlu düzeltici osteotomi, kemiğin birden fazla düzlemde yeniden hizalandığı ameliyattır.

Kemik kontrollü olarak kesilir ve;

  • Açısal
  • Rotasyonel
  • Sagittal

bozukluklar aynı anda düzeltilmeye çalışılır.

Tek Osteotomi Yeterli Olabilir mi?

Deformitenin merkezi tek bir seviyedeyse bazı hastalarda tek osteotomi yeterli olabilir.

Ancak deformite birden fazla seviyeye yayılmışsa çok seviyeli osteotomi gerekebilir.

Çok Seviyeli Osteotomi Nedir?

Kemiğin farklı bölgelerinde ayrı deformite merkezleri varsa birden fazla osteotomi yapılabilir.

Bu yöntem daha doğal bir kemik ekseni oluşturulmasına yardımcı olabilir.

Akut Düzeltme Nedir?

Deformitenin ameliyat sırasında tek seferde düzeltilmesine akut düzeltme denir.

Kemik uygun pozisyona getirildikten sonra plak veya başka bir implantla sabitlenir.

Kademeli Düzeltme Nedir?

Kompleks deformitelerde kemik ekseni eksternal fiksatör yardımıyla zaman içerisinde değiştirilebilir.

Bu işlem kademeli düzeltme olarak adlandırılır.

Eksternal Fiksatör Ne Zaman Kullanılır?

Eksternal fiksasyon özellikle;

  • İleri çok düzlemli deformite
  • Kısalık
  • Kemik kaybı
  • Enfeksiyon öyküsü

bulunan hastalarda değerlendirilebilir.

Altı Eksenli Sistemler Kullanılabilir mi?

Bazı kompleks deformitelerde bilgisayar destekli veya altı eksenli eksternal fiksatör sistemleri kullanılabilir.

Bu sistemler kemik segmentinin;

  • Açısal
  • Rotasyonel
  • Translasyonel

pozisyonunu kademeli olarak değiştirmeye yardımcı olabilir.

Plak ve Vida ile Sabitleme

Akut osteotomi sonrasında kemik plak ve vidalarla sabitlenebilir.

Plak sistemi;

  • Düzeltmeyi korur
  • Rotasyon kontrolü sağlar
  • Kemik stabilitesine katkı sağlar

İntramedüller Çivi Kullanılabilir mi?

Bazı uygun şaft deformitelerinde intramedüller çivi kullanılabilir.

Ancak çok düzlemli ve ciddi eğriliklerde çivinin medüller kanaldan ilerletilmesi zor olabilir.

Humerus Kısalığı Aynı Anda Düzeltilebilir mi?

Uygun hastalarda deformite düzeltmesine uzatma eklenebilir.

Bu durumda;

  • Açısal düzeltme
  • Rotasyon düzeltme
  • Uzatma

aynı tedavi sürecinde gerçekleştirilebilir.

Distraksiyon Osteogenezi Nedir?

Kemik kontrollü osteotomi sonrasında küçük miktarlarda birbirinden uzaklaştırılır.

Arada yeni kemik oluşur.

Bu süreç kemik uzatma tedavisinin temelini oluşturur.

Kemik Grefti Gerekebilir mi?

Bazı osteotomilerde kemik boşluğu oluşursa kemik grefti kullanılabilir.

Greft kaynamayı desteklemeye yardımcı olabilir.

Radial Sinir Neden Önemlidir?

Radial sinir humerus şaftının çevresinde seyreder.

Çok düzlemli deformite nedeniyle sinirin normal anatomik seyri değişmiş olabilir.

Bu nedenle cerrahi sırasında radial sinirin korunması önemlidir.

Ameliyat Öncesi Planlama Nasıl Yapılır?

Süreç genel olarak;

Klinik muayene → Röntgen → Uzunluk ölçümü → Rotasyon analizi → Gerekirse BT → Üç boyutlu deformite analizi → CORA belirlenmesi → Sinir muayenesi → Osteotomi planlaması → Sabitleme yönteminin seçilmesi

şeklinde ilerleyebilir.

Ameliyat Günü Süreç Nasıl İlerler?

Hastaya göre değişmekle birlikte;

  1. Deformitenin seviyeleri doğrulanır.
  2. Sinir yapıları değerlendirilir.
  3. Planlanan osteotomi uygulanır.
  4. Varus-valgus düzeltilir.
  5. Sagittal açılanma düzeltilir.
  6. Rotasyon kontrol edilir.
  7. Uzunluk değerlendirilir.
  8. Kemik sabitlenir.
  9. Radyolojik kontrol yapılır.
  10. Cerrahi alan kapatılır.

Ameliyat Sonrası İlk Dönem

Ameliyat sonrasında;

  • Ağrı
  • Yara
  • Dolaşım
  • Sinir fonksiyonları
  • El ve parmak hareketleri

takip edilir.

Fizik Tedavi Neden Önemlidir?

Kompleks humerus deformite ameliyatlarından sonra;

  • Omuz
  • Dirsek
  • El bileği

hareketlerinin korunması önemlidir.

Rehabilitasyon kişiye özel planlanır.

Kemik Kaynaması Nasıl Takip Edilir?

Röntgenlerde;

  • Osteotomi hattı
  • Kemik ekseni
  • İmplantlar
  • Yeni kemik oluşumu

takip edilir.

Çok Seviyeli Osteotomiler Aynı Anda Kaynar mı?

Her osteotomi bölgesinin iyileşme hızı farklı olabilir.

Bu nedenle her bölge ayrı ayrı değerlendirilir.

Günlük Yaşama Ne Zaman Dönülür?

Günlük aktivitelere dönüş;

  • Kemik iyileşmesi
  • Kas gücü
  • Eklem hareketleri
  • Sinir fonksiyonları

dikkate alınarak kademeli olarak yapılır.

Ağır Kaldırma Ne Zaman Başlar?

Ağır yük için osteotomi bölgelerinin yeterli kaynama göstermesi gerekir.

Erken yüklenme implant üzerine aşırı kuvvet bindirebilir.

Spora Dönüş

Spora dönüş için;

  • Kemik kaynaması
  • Omuz hareketleri
  • Dirsek hareketleri
  • Kas gücü
  • Ağrısız fonksiyon

değerlendirilmelidir.

Çok Düzlemli Humerus Deformitesi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Olası riskler arasında;

  • Enfeksiyon
  • Radial sinir yaralanması
  • Damar yaralanması
  • Gecikmiş kaynama
  • Kaynamama
  • İmplant problemi
  • Yetersiz düzeltme
  • Aşırı düzeltme
  • Rotasyonun devam etmesi
  • Eklem sertliği

yer alabilir.

Rezidüel Deformite Nedir?

Cerrahi sonrasında deformitenin küçük bir bölümünün devam etmesine rezidüel deformite denilebilir.

Kompleks deformitelerde hedef her zaman matematiksel olarak kusursuz bir kemik değildir.

Güvenli ve fonksiyonel düzeltme önceliklidir.

Aşırı Düzeltme Nedir?

Planlanan açının ötesinde düzeltme yapılması yeni bir deformite oluşturabilir.

Bu nedenle ameliyat öncesi ölçüm ve cerrahi sırasındaki görüntüleme önemlidir.

Çocuklarda Çok Düzlemli Humerus Deformitesi

Çocuklarda tedavi planlanırken;

  • Yaş
  • Büyüme plağı
  • Kalan büyüme potansiyeli
  • Deformitenin ilerleme hızı

dikkate alınır.

Erişkinlerde Çok Düzlemli Humerus Deformitesi

Erişkinlerde problem sıklıkla eski travma veya hatalı kaynamayla ilişkili olabilir.

Tedavi;

  • Fonksiyon kaybı
  • Ağrı
  • Rotasyon
  • Kısalık
  • Günlük yaşam ihtiyaçları

üzerinden planlanır.

Tedavinin Temel Amacı Nedir?

Tedavinin amacı yalnızca humerusu röntgende düz göstermek değildir.

Temel hedef;

humerusun üç boyutlu anatomik ve fonksiyonel hizasını mümkün olduğunca yeniden oluşturmak, omuz-dirsek ilişkisini korumak, rotasyon ve uzunluk bozukluklarını azaltmak ve kolun daha dengeli çalışmasını sağlamaktır.

Tedavi Süreci Özetle Nasıl İlerler?

Çok düzlemli humerus deformitesinde süreç genel olarak;

Klinik değerlendirme → Röntgen → Rotasyon ve uzunluk analizi → Gerekirse üç boyutlu BT → Deformite merkezlerinin belirlenmesi → Cerrahi planlama → Tek veya çok seviyeli osteotomi → Üç boyutlu düzeltme → Gerekirse kademeli düzeltme veya uzatma → Kemik sabitleme → Rehabilitasyon → Kaynama takibi → Fonksiyonel değerlendirme

şeklinde ilerleyebilir.

Ne Zaman Ortopedi Uzmanına Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapılabilir:

  • Üst kolda birden fazla yönde eğrilik
  • Eski humerus kırığı sonrası kompleks deformite
  • Dirsek veya el yöneliminde belirgin farklılık
  • Kol uzunluk farkı
  • Omuz veya dirsek hareketlerinde kısıtlılık
  • Rotasyon bozukluğu
  • Ağrı veya günlük yaşamda fonksiyon kaybı

Sonuç

Çok düzlemli humerus deformitesi, üst kol kemiğinin aynı anda birden fazla düzlemde normal anatomik hizasından sapmasıyla oluşan kompleks bir deformitedir.

Deformite;

varus-valgus, öne-arkaya açılanma, rotasyon, eğrilik ve kısalık gibi farklı bileşenlerin birleşiminden oluşabilir.

Bu nedenle tedavi planlaması yalnızca standart röntgen üzerinden tek bir açının ölçülmesine dayanmaz.

Kemiğin üç boyutlu yapısı, rotasyonu, uzunluğu, deformite merkezleri ve omuz-dirsek fonksiyonları birlikte değerlendirilmelidir.

Hafif ve fonksiyon kaybı yaratmayan deformitelerde takip yeterli olabilir.

Belirgin deformitesi bulunan uygun hastalarda ise;

üç boyutlu düzeltici osteotomi, çok seviyeli osteotomi, plak-vida ile sabitleme, eksternal fiksasyon ve gerektiğinde kemik uzatma yöntemleri değerlendirilebilir.

Tedavinin amacı yalnızca kemiğin şeklini değiştirmek değil, güvenli ve fonksiyonel bir üst ekstremite elde etmektir.

Doç. Dr. Mehmet Selçuk Saygılı

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Çok düzlemli humerus deformitesi, rotasyon bozuklukları ve kompleks üst ekstremite deformitelerinin değerlendirilmesi için randevu oluşturabilirsiniz.

Randevu:
https://bolgehastanesi.com/doktor/doc-dr-mehmet-selcuk-saygili/

Tıbbi Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Çok düzlemli humerus deformitesi tedavisi ayrıntılı klinik ve radyolojik değerlendirme sonrasında kişiye özel olarak planlanır.