Proksimal Humerus Varus Deformitesi Nedir?
Proksimal humerus, üst kol kemiğinin omuz eklemine yakın olan üst bölümüdür.
Bu bölgede humerus başı ile humerus şaftı arasında belirli bir anatomik açı bulunur.
Bu ilişkinin normalden daha varus yönünde olması, yani humerus başı ile şaft arasındaki açının azalması proksimal humerus varus deformitesi olarak tanımlanır.

Varus deformitesi yalnızca röntgende görülen açısal bir değişiklik değildir.
Deformitenin derecesine bağlı olarak;
- Omuz hareketleri
- Kolun kaldırılması
- Omuz çevresi kas dengesi
- Humerus uzunluğu
- Üst ekstremite görünümü
etkilenebilir.
Bazı hastalarda varus deformitesi tek başına bulunurken bazı hastalarda;
- Humerus kısalığı
- Rotasyon deformitesi
- Torsiyon bozukluğu
- Proksimal humerus eğriliği
- Omuz eklem deformitesi
ile birlikte görülebilir.
Proksimal Humerus Varus Deformitesi Neden Oluşur?
Proksimal humerus varus deformitesinin farklı nedenleri olabilir.
Doğumsal Varus Deformitesi
Bazı hastalarda proksimal humerus doğuştan itibaren varus pozisyonunda gelişebilir.
Bu durum izole olabilir veya başka üst ekstremite gelişim bozukluklarıyla birlikte bulunabilir.
Doğumsal vakalarda;
- Humerus kısalığı
- Omuz asimetrisi
- Rotasyon bozukluğu
- Eklem gelişim farklılıkları
eşlik edebilir.
Büyüme Plağı Hasarı
Proksimal humerus büyüme plağı çocukluk ve ergenlik döneminde üst kol kemiğinin büyümesinde önemli rol oynar.
Büyüme plağının bir bölümünün hasar görmesi durumunda kemiğin bir tarafı diğer tarafına göre farklı hızda büyüyebilir.
Bunun sonucunda;
- Varus
- Valgus
- Kısalık
- Rotasyon deformitesi
gelişebilir.
Çocuk büyümeye devam ettikçe deformite zaman içerisinde daha belirgin hale gelebilir.
Travma Sonrası Varus Deformitesi
Proksimal humerus kırıkları sonrasında kemik uygun anatomik pozisyonda kaynamazsa varus deformitesi gelişebilir.
Özellikle;
- Yer değiştirmiş kırıklar
- Parçalı kırıklar
- Cerrahi gerektiren kırıklar
- Büyüme plağı yaralanmaları
sonrasında deformite ortaya çıkabilir.
Hatalı Kaynama Sonrası Varus
Kırığın yanlış pozisyonda kaynamasına malunion denir.
Proksimal humerus kırığı varus pozisyonunda kaynarsa humerus başı ile şaft arasındaki açı azalabilir.
Bu durum omuz mekaniğini etkileyebilir.
Kemik Kaybı ve Kompleks Travma
Yüksek enerjili travmalarda kemik kaybı oluşabilir.
Kemik kaybına;
- Kısalık
- Açısal deformite
- Rotasyon
- Varus
eşlik edebilir.
Bu vakalarda tedavi daha kompleks rekonstrüksiyon gerektirebilir.
Enfeksiyon Sonrası Varus Deformitesi
Çocukluk dönemindeki kemik enfeksiyonları büyüme plağını etkileyebilir.
Büyüme plağının hasar görmesi sonucunda proksimal humerus normalden farklı yönde büyüyebilir.
Bu durum varus deformitesi ve kısalıkla sonuçlanabilir.
Proksimal Humerus Varus Deformitesinin Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler deformitenin şiddetine göre değişebilir.
Görülebilecek bulgular arasında;
- Omuz seviyelerinde asimetri
- Üst kolda şekil farklılığı
- Kol uzunluk farkı
- Omuz hareketlerinde kısıtlılık
- Kolu yukarı kaldırmada zorlanma
- Omuz çevresinde ağrı
- Kas gücünde azalma
- Günlük aktivitelerde zorlanma
- Kozmetik rahatsızlık
yer alabilir.
Hafif varus deformiteleri bazı hastalarda hiçbir belirti vermeyebilir.
Omuz Hareketleri Nasıl Etkilenir?
Proksimal humerus varus deformitesi omuz ekleminin hareket mekanizmasını değiştirebilir.
Hastada;
- Abduksiyon kısıtlılığı
- Fleksiyon azalması
- İç rotasyon değişiklikleri
- Dış rotasyon değişiklikleri
görülebilir.
Deformitenin şiddeti arttıkça omuz çevresi kaslarının mekanik avantajı da değişebilir.
Varus Deformitesi Nasıl Fark Edilir?
Belirgin deformitelerde omuz çevresi görünümünde farklılık olabilir.
İki taraf karşılaştırıldığında;
- Omuz yüksekliği
- Üst kol uzunluğu
- Kolun doğal duruşu
- Omuz konturu
farklı görünebilir.
Ancak deformitenin gerçek derecesi radyolojik incelemeyle belirlenir.
Proksimal Humerus Varus Deformitesi Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı sürecinde öncelikle ayrıntılı fizik muayene yapılır.
Ardından uygun radyolojik görüntülemeler kullanılır.
Değerlendirmede;
- Klinik muayene
- Direkt röntgen
- Karşı tarafla karşılaştırma
- Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi
kullanılabilir.
Fizik Muayenede Neler Değerlendirilir?
Muayene sırasında;
- Omuz hareket açıklığı
- Kol uzunluğu
- Rotasyon
- Kas gücü
- Omuz stabilitesi
- Dirsek hareketleri
- Sinir fonksiyonları
değerlendirilir.
Hastanın günlük yaşamda hangi hareketlerde zorlandığı da önemlidir.
Röntgende Neler Değerlendirilir?
Röntgen görüntülerinde;
- Proksimal humerus açısı
- Humerus başının yönelimi
- Varus derecesi
- Humerus uzunluğu
- Eski kırık hattı
- Büyüme plağı
- Omuz eklem ilişkisi
incelenebilir.
Cerrahi planlanacaksa açısal ölçümler daha ayrıntılı yapılır.
Boyun-Şaft Açısı Nedir?
Proksimal humerusta humerus başı ile şaft arasında bir açı bulunur.
Bu açı proksimal humerus hizalanmasının değerlendirilmesinde kullanılan önemli parametrelerden biridir.
Varus deformitesinde bu açı normal anatomik ilişkiden daha düşük olabilir.
Ancak tedavi kararı yalnızca tek bir açı ölçümüne göre verilmez.
Karşı Omuz Neden Karşılaştırılır?
İnsan anatomisinde kişiden kişiye doğal farklılıklar bulunabilir.
Bu nedenle özellikle tek taraflı deformitelerde sağlam omuz önemli bir referans sağlayabilir.
Karşı tarafla;
- Humerus başı yönelimi
- Kol uzunluğu
- Omuz hareketleri
- Açısal yapı
karşılaştırılabilir.
Bilgisayarlı Tomografi Gerekir mi?
Her hastada gerekli değildir.
Ancak kompleks deformitelerde bilgisayarlı tomografi kullanılabilir.
Özellikle;
- Rotasyon deformitesi
- Travma sonrası kompleks malunion
- Üç boyutlu deformite
- Cerrahi planlama
durumlarında BT daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.
Proksimal Humerus Varus Deformitesi Her Zaman Ameliyat Edilir mi?
Hayır.
Her varus deformitesi cerrahi tedavi gerektirmez.
Tedavi kararı verirken;
- Deformitenin derecesi
- Hastanın yaşı
- Omuz fonksiyonu
- Ağrı
- Günlük yaşam etkilenimi
- Humerus kısalığı
- Rotasyon problemi
- Deformitenin ilerleyip ilerlemediği
birlikte değerlendirilir.
Hafif ve fonksiyon kaybı oluşturmayan deformitelerde takip yeterli olabilir.
Cerrahi Tedavi Ne Zaman Düşünülür?
Cerrahi özellikle;
- Belirgin omuz hareket kısıtlılığı
- Ciddi açısal deformite
- Travma sonrası malunion
- Fonksiyon kaybı
- Ağrı
- Belirgin kol uzunluk farkı
- Rotasyon deformitesi
- Kozmetik olarak ileri deformite
durumlarında değerlendirilebilir.
Proksimal Humerus Varus Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Cerrahi tedavinin temel yöntemlerinden biri düzeltici osteotomidir.
Osteotomi sırasında humerus planlanan seviyeden kontrollü şekilde kesilir.
Daha sonra kemik valgus yönünde düzeltilerek proksimal humerus açısı uygun pozisyona getirilir.
Kemik yeni pozisyonunda sabitlenir.
Valgus Düzeltici Osteotomi Nedir?
Varus deformitesini düzeltmek amacıyla kemiğin valgus yönünde yeniden hizalanmasına valgus düzeltici osteotomi denebilir.
Amaç;
- Humerus başı-şaft ilişkisini düzeltmek
- Omuz mekaniğini iyileştirmek
- Üst ekstremite eksenini daha uygun hale getirmek
olabilir.
Osteotomi Nereden Yapılır?
Osteotominin seviyesi deformitenin merkezine göre belirlenir.
Düzeltme;
- Proksimal metafiz
- Proksimal humerus şaftı
seviyesinde planlanabilir.
Cerrahi seviye belirlenirken çevredeki sinir ve damar yapıları da dikkate alınır.
Açık Kama Osteotomisi Nedir?
Bazı deformitelerde kemik bir taraftan açılarak düzeltilir.
Bu yönteme açık kama osteotomisi denir.
Oluşan kemik boşluğu bazı hastalarda kemik grefti gerektirebilir.
Kapalı Kama Osteotomisi Nedir?
Kapalı kama osteotomisinde kemikten kama şeklinde bir parça çıkarılarak deformite düzeltilir.
Bu yöntemin avantaj ve dezavantajları deformitenin tipine göre değerlendirilir.
Hangi osteotomi yönteminin kullanılacağı kişiye özel belirlenir.
Plak ve Vida ile Sabitleme
Osteotomi sonrası kemik düzeltilmiş pozisyonda sabitlenmelidir.
Bu amaçla plak ve vidalar kullanılabilir.
Plak sistemi;
- Düzeltilmiş açıyı korur
- Kemik stabilitesini sağlar
- Kaynama sürecine destek olur
Kullanılacak implant hastanın anatomisine göre seçilir.
Kilitli Plak Kullanılabilir mi?
Bazı proksimal humerus cerrahilerinde kilitli plak sistemleri kullanılabilir.
Bu sistemler özellikle belirli kemik yapılarında daha güçlü sabitleme sağlayabilir.
Ancak implant tercihi her hastada aynı değildir.
Kemik Grefti Gerekir mi?
Bazı düzeltici osteotomilerde kemik boşluğu oluşabilir.
Bu durumda kemik grefti değerlendirilebilir.
Greft gerekliliği;
- Osteotomi tipi
- Düzeltme miktarı
- Kemik kalitesi
- Hastanın yaşı
gibi faktörlere bağlıdır.
Rotasyon Deformitesi de Varsa Ne Yapılır?
Proksimal humerus varus deformitesine rotasyon problemi eşlik edebilir.
Bu durumda yalnızca varus düzeltmesi yeterli olmayabilir.
Uygun hastalarda aynı osteotomi sırasında;
- Açısal düzeltme
- Derotasyon
birlikte yapılabilir.
Humerus Kısalığı da Varsa Ne Yapılır?
Varus deformitesine humerus kısalığı eşlik ediyorsa tedavi daha kapsamlı olabilir.
Tedavi seçenekleri;
- Sadece varus düzeltmesi
- Varus ve rotasyon düzeltmesi
- Düzeltme ile birlikte uzatma
- Kademeli rekonstrüksiyon
şeklinde planlanabilir.
Akut Düzeltme Nedir?
Akut düzeltmede deformite ameliyat sırasında tek seferde düzeltilir.
Kemik yeni pozisyona getirildikten sonra plak ve vida ile sabitlenebilir.
Her deformite akut düzeltme için uygun değildir.
Kademeli Düzeltme Gerekebilir mi?
Kompleks deformitelerde bazı hastalarda kademeli düzeltme yöntemleri değerlendirilebilir.
Özellikle;
- Çok düzlemli deformite
- Kısalık
- Kemik kaybı
- Enfeksiyon öyküsü
varsa eksternal fiksasyon yöntemlerinden yararlanılabilir.
Ameliyat Öncesi Planlama Nasıl Yapılır?
Cerrahi öncesinde ayrıntılı deformite analizi yapılır.
Süreç genel olarak;
Klinik muayene → Omuz hareketlerinin ölçümü → Röntgen → Varus açısının belirlenmesi → Rotasyon değerlendirmesi → Kol uzunluğunun ölçülmesi → Osteotomi planlaması → İmplant seçimi
şeklinde ilerleyebilir.
Ameliyat Günü Süreç Nasıl İlerler?
Uygulanacak yönteme göre ayrıntılar değişebilir.
Genel olarak;
- Hasta ameliyata hazırlanır.
- Cerrahi bölge doğrulanır.
- Osteotomi seviyesi belirlenir.
- Humerus kontrollü şekilde kesilir.
- Varus deformitesi düzeltilir.
- Gerekirse rotasyon düzeltilir.
- Kemik plak ve vidalarla sabitlenir.
- Görüntüleme ile düzeltme kontrol edilir.
- Cerrahi bölge kapatılır.
Ameliyat Sonrası İlk Dönem
Ameliyat sonrasında;
- Ağrı kontrolü
- Yara takibi
- Dolaşım
- Sinir fonksiyonları
- El ve parmak hareketleri
değerlendirilir.
Omuz hareketleri doktorun belirlediği rehabilitasyon programına göre başlatılır.
Omuz Askısı Kullanılır mı?
Cerrahi yönteme göre ameliyat sonrasında omuz askısı kullanılabilir.
Askının amacı erken dönemde cerrahi bölgeyi korumaktır.
Ancak uzun süreli gereksiz hareketsizlik omuz sertliğine yol açabilir.
Bu nedenle askı kullanımı ve egzersiz programı birlikte planlanmalıdır.
Fizik Tedavi Ne Zaman Başlar?
Fizik tedavinin zamanı;
- Osteotomi stabilitesi
- Kullanılan implant
- Kemik kalitesi
- Cerrahın değerlendirmesi
gibi faktörlere bağlıdır.
Rehabilitasyonun temel hedefleri;
- Omuz hareketlerini korumak
- Dirsek hareketlerini korumak
- Kas gücünü yeniden kazanmak
- Eklem sertliğini azaltmak
şeklindedir.
Omuz Sertliği Gelişebilir mi?
Evet.
Ağrı ve ameliyat sonrası hareketsizlik omuz hareketlerinde azalmaya yol açabilir.
Bu nedenle kontrollü hareket ve fizik tedavi önemlidir.
Kemik Kaynaması Nasıl Takip Edilir?
Osteotomi hattındaki iyileşme düzenli röntgenlerle takip edilir.
Kontrollerde;
- Yeni kemik oluşumu
- Osteotomi hattı
- Plak ve vidaların pozisyonu
- Varus düzeltmesinin korunması
değerlendirilir.
Kemik Ne Zaman Kaynar?
Kemik iyileşme süresi kişiye göre değişir.
Süreyi;
- Yaş
- Kemik kalitesi
- Osteotomi tipi
- Düzeltme miktarı
- Sigara kullanımı
- Genel sağlık
- Enfeksiyon öyküsü
etkileyebilir.
Bu nedenle kesin bir standart süre vermek doğru değildir.
Günlük Aktivitelere Ne Zaman Dönülür?
Günlük aktivitelere dönüş kademeli olur.
İlk dönemde hafif el ve dirsek hareketleri daha erken başlayabilir.
Omuz hareketleri ve ağır kaldırma ise kemik iyileşmesine göre aşamalı olarak artırılır.
Spor Aktivitelerine Dönüş
Spor aktiviteleri için yalnızca ağrının azalması yeterli değildir.
Kemik kaynamasının yeterli olması, omuz hareketlerinin kazanılması ve kas gücünün geri dönmesi gerekir.
Özellikle temas sporları ve ağırlık antrenmanları için doktor onayı önemlidir.
Proksimal Humerus Varus Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
Her cerrahi işlemde olduğu gibi bu ameliyatta da bazı riskler bulunabilir.
Olası riskler;
- Enfeksiyon
- Kanama
- Sinir yaralanması
- Damar yaralanması
- Omuz sertliği
- Gecikmiş kaynama
- Kaynamama
- İmplant problemleri
- Yetersiz düzeltme
- Aşırı düzeltme
- Varus deformitesinin devam etmesi
şeklinde olabilir.
Sinir Yapıları Neden Önemlidir?
Proksimal humerus çevresinden omuz fonksiyonları açısından önemli sinirler geçer.
Bu nedenle cerrahi sırasında sinir anatomisinin korunması önemlidir.
Ameliyat sonrası kas gücü ve duyu fonksiyonları değerlendirilir.
Aşırı Düzeltme Olabilir mi?
Cerrahi planlamada hedeflenen açı dikkatli belirlenmelidir.
Varusun gereğinden fazla düzeltilmesi valgus yönünde aşırı düzeltmeye neden olabilir.
Bu nedenle ameliyat sırasında radyolojik kontroller yapılabilir.
Deformite Tekrarlar mı?
Erişkinlerde kemik tamamen kaynadıktan sonra elde edilen düzeltmenin kalıcı olması amaçlanır.
Çocuklarda ise büyüme devam ettiği için altta yatan büyüme plağı problemi varsa deformite tekrar gelişebilir.
Bu nedenle çocuklarda uzun süreli takip önemlidir.
Çocuklarda Proksimal Humerus Varus Deformitesi
Çocuklarda tedavi planlaması erişkinlerden farklıdır.
Değerlendirmede;
- Yaş
- Kemik yaşı
- Kalan büyüme potansiyeli
- Deformitenin ilerleme hızı
- Omuz hareketleri
- Humerus kısalığı
dikkate alınır.
Hafif deformitelerde düzenli takip tercih edilebilir.
Erişkinlerde Proksimal Humerus Varus Deformitesi
Erişkinlerde sık karşılaşılan nedenlerden biri travma sonrası hatalı kaynamadır.
Tedavi kararı özellikle;
- Omuz hareket kaybı
- Ağrı
- Günlük yaşam etkilenimi
- Varus derecesi
- Rotasyon problemi
- Kozmetik rahatsızlık
dikkate alınarak verilir.
Tedavinin Temel Amacı Nedir?
Tedavinin amacı yalnızca röntgende humerusu daha düz göstermek değildir.
Temel hedef;
humerus başı ile şaft arasındaki anatomik ilişkiyi mümkün olduğunca düzeltmek, omuz fonksiyonlarını korumak ve üst ekstremitenin daha dengeli çalışmasını sağlamaktır.
Bu nedenle her hastaya aynı düzeltme miktarı uygulanmaz.
Tedavi Süreci Özetle Nasıl İlerler?
Proksimal humerus varus deformitesinde süreç genel olarak;
Klinik muayene → Omuz hareketlerinin değerlendirilmesi → Röntgen → Varus açısının ölçülmesi → Rotasyon ve uzunluk analizi → Cerrahi gerekliliğin belirlenmesi → Osteotomi planlaması → Valgus yönünde düzeltme → Plak ve vida ile sabitleme → Ameliyat sonrası takip → Fizik tedavi → Kemik kaynamasının değerlendirilmesi → Fonksiyonel kontrol
şeklinde ilerleyebilir.
Ne Zaman Ortopedi Uzmanına Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapılabilir:
- Omuz çevresinde belirgin şekil bozukluğu
- Travma sonrası omuz ve üst kol deformitesi
- Kol hareketlerinde kısıtlılık
- Sağ-sol omuz asimetrisi
- Humerus kısalığı
- Rotasyon bozukluğu
- Çocukluk döneminde ilerleyen deformite
- Günlük yaşamda omuz kullanımının etkilenmesi
Sonuç
Proksimal humerus varus deformitesi, humerus başı ile şaft arasındaki açısal ilişkinin varus yönünde bozulduğu bir kemik deformitesidir.
Doğumsal, gelişimsel veya travma sonrası ortaya çıkabilir.
Tedavi planlamasında yalnızca varus açısı değil;
omuz fonksiyonu, humerus uzunluğu, rotasyon, hastanın yaşı, kemik yapısı ve günlük yaşam ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir.
Hafif ve fonksiyon kaybına neden olmayan deformitelerde takip yeterli olabilir.
Belirgin deformite ve fonksiyon kaybı bulunan uygun hastalarda ise valgus düzeltici osteotomi ve plak-vida ile kemik sabitleme yöntemleri değerlendirilebilir.
Hangi yöntemin uygun olduğu ayrıntılı klinik ve radyolojik değerlendirme sonrasında kişiye özel olarak belirlenir.
Doç. Dr. Mehmet Selçuk Saygılı
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı
Proksimal humerus varus deformitesi, travma sonrası omuz çevresi deformiteleri ve kemik düzeltme cerrahisi hakkında değerlendirme için randevu oluşturabilirsiniz.
Randevu:
https://bolgehastanesi.com/doktor/doc-dr-mehmet-selcuk-saygili/
Tıbbi Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Tedavi yöntemi fizik muayene, radyolojik değerlendirme ve hastanın bireysel özelliklerine göre belirlenir.